“کارتل خورشیدها” اصطلاحی برای توصیف یک سازمان جنایی سنتی نیست، بلکه نامی است برای شبکه‌ای درهم‌تنیده و مخوف از بالاترین رده‌های نظامی (ژنرال‌ها)، سیاسی و قضایی ونزوئلا. این شبکه بر خلاف کارتل‌های مکزیکی یا کلمبیایی، تولیدکننده مواد نیست، بلکه “تسهیل‌گر” و “لجستیک‌کار” دولتی است. آن‌ها با استفاده از مصونیت حاکمیتی، فرودگاه‌ها، بنادر و هواپیماهای نظامی ونزوئلا را به امن‌ترین مسیر ترانزیت کوکائین از آمریکای جنوبی به جهان تبدیل کرده‌اند. این تنها نمونه در جهان است که سران یک کارتل، همزمان سران یک کشور عضو سازمان ملل هستند.
آنچه در این مقاله می‌خوانید
کارتل خورشیدها: ظهور هیولایی در لباس ژنرال‌ها
در دنیای جرم‌شناسی، کارتل‌ها معمولاً دشمنان دولت‌ها هستند. آن‌ها با پلیس می‌جنگند، قضات را ترور می‌کنند و در سایه‌ها مخفی می‌شوند. اما در ونزوئلای قرن بیست و یکم، یک جهش ژنتیکی عجیب در دنیای جرم رخ داد: کارتل و دولت با هم یکی شدند.
کارتل خورشیدها (Cártel de los Soles)، که نامش را از نشان‌های خورشید طلایی روی سردوشی ژنرال‌های ارتش ملی بولیواری ونزوئلا (FANB) گرفته است، پیچیده‌ترین سازمان قاچاق مواد مخدر در جهان تا سال ۲۰۲۵ است.
چرا پیچیده؟ چون وقتی قاچاقچی، وزیر دفاع باشد؛ وقتی پولشو، رئیس بانک مرکزی باشد؛ و وقتی محافظ محموله، فرمانده گارد ملی باشد، هیچ نیروی پلیسی در داخل کشور قادر به مقابله با آن نیست. این مقاله، داستان چگونگی دزدیده شدن یک کشور توسط حافظانش است.
ریشه‌های تاریخی؛ چگونه ونزوئلا به اینجا رسید؟
برای درک کارتل خورشیدها، باید به عقب برگردیم. این شبکه یک شبه به وجود نیامد.
بذر فساد در دوران چاوز
اگرچه بسیاری معتقدند اوج فعالیت این کارتل در دوران نیکلاس مادورو است، اما طبق تحقیقات InSight Crime و اسناد وزارت دادگستری آمریکا، ریشه‌های آن به دوران هوگو چاوز (رئیس‌جمهور فقید) برمی‌گردد.
پس از کودتای نافرجام سال ۲۰۰۲ علیه چاوز، او برای حفظ قدرت به شدت به ارتش وابسته شد. چاوز برای تضمین وفاداری ژنرال‌ها، به آن‌ها اختیارات بی‌سابقه‌ای داد:
- کنترل اقتصاد: مدیریت بنادر، فرودگاه‌ها، شرکت نفت (PDVSA) و توزیع غذا به نظامیان سپرده شد.
- کنترل مرزها: گارد ملی مسئولیت انحصاری کنترل مرزهای طولانی و پر منفذ با کلمبیا را بر عهده گرفت.
- اخراج DEA: در سال ۲۰۰۵، چاوز با متهم کردن اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا (DEA) به جاسوسی، آن‌ها را از کشور اخراج کرد.
نتیجه: با خروج ناظران بین‌المللی و سپردن کلیدهای اقتصادی و مرزی کشور به ژنرال‌های تشنه ثروت، ونزوئلا به “بهشت قاچاقچیان” تبدیل شد. فساد دیگر یک انحراف نبود، بلکه به “روغن چرخ‌دنده‌های حکومت” تبدیل شد.
آناتومی عملیات؛ کارتل خورشیدها چگونه کار می‌کنند؟
کارتل خورشیدها کوکائین نمی‌کارد؛ آن‌ها “مدیران لجستیک” هستند. آن‌ها خدمات دولتی ارائه می‌دهند. مدل کسب‌وکار آن‌ها بر اساس همکاری با تولیدکنندگان کلمبیایی (مانند گروه‌های جدا شده از FARC و ELN) بنا شده است.
۱. پل هوایی مواد مخدر (The Air Bridge)
طبق گزارش‌های فرماندهی جنوبی ایالات متحده (SOUTHCOM)، ونزوئلا به سکوی پرتاب اصلی کوکائین به سمت کارائیب، آمریکای مرکزی (به ویژه هندوراس و گواتمالا) و غرب آفریقا تبدیل شده است.
- روش کار: هواپیماهای کوچک حامل کوکائین از جنگل‌های کلمبیا پرواز کرده و وارد حریم هوایی ونزوئلا می‌شوند.
- نقش کارتل خورشیدها: به جای سرنگونی این هواپیماها، افسران نیروی هوایی ونزوئلا (که بخشی از کارتل هستند) در ازای دریافت رشوه‌های کلان، رادارهای نظامی را در مسیرهای مشخص خاموش می‌کنند یا کدهای ترانسپوندر نظامی به این هواپیماها می‌دهند تا به عنوان پروازهای خودی شناسایی شوند.
- فرودگاه‌های مخفی: صدها باند پرواز خاکی در ایالت‌های مرزی مانند “آپوره” (Apure) و “سولیا” (Zulia) وجود دارد که تحت حفاظت گارد ملی هستند و برای سوخت‌گیری و بارگیری مجدد استفاده می‌شوند.
۲. بنادر دولتی و کانتینرهای آلوده
تنها راه هوایی نیست. بنادر اصلی ونزوئلا مانند “پوئرتو کابه‌یو” (Puerto Cabello) تحت کنترل کامل نظامیان هستند.
- روش کار: محموله‌های چند تنی کوکائین در داخل کانتینرهای کالاهای صادراتی (مانند آلومینیوم یا محصولات پتروشیمی) جاسازی می‌شوند.
- نقش کارتل: افسران گارد ملی و مقامات گمرک، اسکنرهای ایکس‌ری را خاموش می‌کنند یا مهر و موم کانتینرها را پس از بازرسی رسمی جعل می‌کنند تا مواد بدون مشکل بارگیری شود. این محموله‌ها معمولاً به مقصد اروپا (اسپانیا و هلند) ارسال می‌شوند.
۳. استفاده از هواپیماهای رسمی و دیپلماتیک
این شاید وقیحانه‌ترین روش کارتل باشد. در چندین مورد مستند، از هواپیماهای متعلق به شرکت نفت دولتی (PDVSA) یا حتی هواپیماهای ریاست جمهوری برای جابجایی پول نقد یا مواد مخدر استفاده شده است. معروف‌ترین نمونه، پرونده “نارکو-برادرزاده‌ها” (برادرزاده‌های همسر مادورو) بود که سعی داشتند ۸۰۰ کیلوگرم کوکائین را با استفاده از گذرنامه‌های دیپلماتیک و هواپیمای شخصی از فرودگاه کاراکاس به آمریکا قاچاق کنند که در هائیتی دستگیر شدند.
پدرخوانده‌های یونیفرم پوش (پروفایل رهبران)
در مارس ۲۰۲۰، وزارت دادگستری آمریکا (DOJ) در یک کنفرانس خبری تاریخی، کیفرخواستی علیه سران دولت ونزوئلا صادر کرد و آن‌ها را رسماً به اداره یک “توطئه نارکو-تروریستی” متهم کرد.
۱. نیکلاس مادورو؛ رئیس‌جمهور یا رئیس کارتل؟
- جایزه برای دستگیری: ۱۵ میلیون دلار
- نقش: دادستان‌های آمریکایی او را رهبر نهایی این توطئه می‌دانند. در کیفرخواست آمده است که مادورو شخصاً در مذاکرات با سران گروه تروریستی FARC کلمبیا حضور داشته تا در ازای دریافت درصدی از سود کوکائین، به آن‌ها سلاح نظامی و پناهگاه امن در خاک ونزوئلا بدهد. او متهم است که از پول مواد مخدر برای خرید وفاداری ژنرال‌ها و سرپا نگه داشتن حکومت خود استفاده می‌کند.
۲. دیوسدادو کابه‌یو (Diosdado Cabello)؛ مرد شماره دو و مشت آهنین
- جایزه برای دستگیری: ۱۰ میلیون دلار
- نقش: کابه‌یو اغلب به عنوان “رئیس عملیاتی” کارتل شناخته می‌شود. او که سابقه نظامی دارد و رئیس مجلس موسسان بوده، نفوذ عمیقی در ساختار ارتش و سازمان‌های اطلاعاتی دارد. تحقیقات نشان می‌دهد او کنترل مستقیم بر مسیرهای کلیدی ترانزیت و شبکه‌های پولشویی دارد. بسیاری او را خطرناک‌تر و قدرتمندتر از مادورو در سایه می‌دانند.
۳. طارق العیصمی (Tareck El Aissami)؛ رابط بین‌المللی و خاورمیانه
- جایزه برای دستگیری: ۱۰ میلیون دلار
- نقش: او که وزیر نفت و معاون رئیس‌جمهور سابق بود، مغز متفکر مالی و رابط بین‌المللی کارتل است. وزارت خزانه‌داری آمریکا او را متهم کرده که نه تنها بر محموله‌های مواد مخدر نظارت داشته، بلکه رابط اصلی بین دولت ونزوئلا و گروه‌هایی مانند حزب‌الله لبنان برای ایجاد شبکه‌های پیچیده پولشویی در خاورمیانه بوده است. او همچنین متهم به صدور غیرقانونی گذرنامه‌های ونزوئلایی برای افراد مرتبط با تروریسم است.
۴. ولادیمیر پادرینو لوپز (Vladimir Padrino López)؛ وزیر دفاع
اگرچه نام او در کیفرخواست اصلی ۲۰۲۰ نبود، اما به عنوان وزیر دفاع طولانی‌مدت که کل ساختار ارتش را کنترل می‌کند، نقش او در “اجازه دادن” به این عملیات حیاتی است. بدون چراغ سبز او، استفاده از زیرساخت‌های نظامی در این مقیاس غیرممکن است.
زلزله‌ی اطلاعاتی ۲۰۲۵؛ عامل “ال پویو” کارواخال
اگر تا قبل از سال ۲۰۲۳ همه چیز در حد اتهام بود، استرداد هوگو کارواخال، معروف به “ال پویو” (The Chicken)، به آمریکا همه چیز را تغییر داد.
او کیست؟ کارواخال برای بیش از یک دهه رئیس سازمان ضد اطلاعات نظامی ونزوئلا (DGCIM) بود. او چشم و گوش چاوز و مادورو بود و تمام اسرار کثیف رژیم را می‌دانست.
وضعیت در نوامبر ۲۰۲۵ (زمان حال): کارواخال پس از استرداد از اسپانیا به آمریکا، برای کاهش مجازات خود شروع به همکاری گسترده با دادستان‌های فدرال کرده است. اطلاعاتی که او در حال افشای آن است، در حال لرزاندن پایه‌های کاراکاس است:
- نقشه‌های دقیق: او جزئیات دقیق مسیرهای پروازی، نام خلبانان، شماره حساب‌های بانکی و مکان‌های اختفای پول نقد را لو داده است.
- ارتباطات سیاسی: او شواهدی ارائه کرده که نشان می‌دهد چگونه پول مواد مخدر برای تأمین مالی کمپین‌های انتخاباتی چپ‌گرایان در سایر کشورهای آمریکای لاتین و حتی اروپا استفاده شده است.
- ضبط‌های صوتی و تصویری: گفته می‌شود کارواخال آرشیوی از مدارک ضبط شده از جلسات خصوصی سران کارتل را با خود خارج کرده که اکنون در اختیار آمریکاست.
اتحادهای شوم؛ فارک و فراتر از آن
کارتل خورشیدها به تنهایی کار نمی‌کند. آن‌ها میزبان گروه‌های تروریستی و شورشی هستند.
- اتحاد با FARC و ELN: پس از توافق صلح کلمبیا، جناح‌های تندرو فارک که حاضر به زمین گذاشتن سلاح نبودند، به ونزوئلا پناه آوردند. دولت مادورو نه تنها به آن‌ها پناه داد، بلکه کنترل بخش‌هایی از ایالت‌های مرزی و معادن غیرقانونی طلا را به آن‌ها سپرد. در مقابل، این گروه‌ها کوکائین را تأمین می‌کنند و کارتل خورشیدها آن را ترانزیت می‌کند.
- محور روسیه-ترکیه: اگرچه مستقیماً در قاچاق مواد نقش ندارند، اما پروازهای منظم و مشکوک بین کاراکاس و مسکو و استانبول، نگرانی‌های زیادی را در مورد جابجایی پول نقد حاصل از مواد مخدر و طلا ایجاد کرده است.
آینده یک نارکو-استیت
امروز، ونزوئلا نمونه بارز یک “نارکو-استیت” (دولت قاچاقچی) است. کارتل خورشیدها نشان داد که وقتی فساد سیستماتیک شود، نهادهایی که برای حفاظت از قانون ایجاد شده‌اند (ارتش، دادگاه، پلیس)، خود به بزرگترین مجریان جرم تبدیل می‌شوند.
با اعترافات کارواخال و فشار بی‌سابقه بین‌المللی، حلقه محاصره دور مادورو و ژنرال‌هایش تنگ‌تر شده است. اما سوال بزرگ باقی است: چگونه می‌توان کارتلی را سرنگون کرد که پرچم یک کشور را در سازمان ملل در دست دارد؟ این دیگر یک عملیات پلیسی نیست؛ این یک بحران ژئوپلیتیک تمام‌عیار است.
دیدگاه کاربران
اولین دیدگاه را شما ثبت کنید.