زندگی در شهر زیرزمینی کوبر پدی راه فرار انسان‌ها از جهنم روی زمین بوده است! این شهر در بیابان‌های خشک جنوب استرالیا واقع شده، جایی که دمای هوا در تابستان به ۵۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد و عملاً موجود زنده روی سطح زمین کباب می‌شود. مردم اینجا خانه‌هایشان را در دل خاک و صخره‌ها کنده‌اند تا در دمای مطبوع ۲۳ درجه زندگی کنند. اینجا خبری از پنجره و آفتاب نیست، اما اینترنت پرسرعت، کلیسا و حتی هتل لوکس در عمق زمین وجود دارد. این شهر که به پایتخت عقیق جهان هم معروف است، دقیقاً مثل فیلم‌های علمی تخیلی است که انگار زمان در آن متوقف شده است.
موقعیت جغرافیایی و اقلیم طاقت‌فرسای کوبر پدی استرالیا
شاید با دیدن عکس‌های هوایی این منطقه فکر کنید دارید به سطح مریخ نگاه می‌کنید، چون تا چشم کار می‌کند خاک سرخ و بیابان برهوت می‌بینید. این مناظر عجیب دقیقاً از همان جنس تصاویری هستند که در ترسناک‌ترین مکان‌های گوگل مپ هم دیده می‌شوند؛ نقاطی مرموز که دیدنشان از نمای بالا مو به تن آدم سیخ می‌کند.
کوبر پدی دقیقاً در وسط ناکجاآباد قرار گرفته…، یعنی در ۸۵۰ کیلومتری شمال آدلاید در استرالیای جنوبی، جایی که خورشید بی‌رحمانه می‌تابد و سایه حکم طلا را دارد. شرایط آب‌وهوایی اینجا فراتر از سخت است؛ روزها گرمای وحشتناک و خشک که پوست را می‌سوزاند و شب‌ها سرمای استخوان‌سوز کویری که امان آدم را می‌برد، باعث شده تا زندگی روی سطح زمین عملاً غیرممکن و هزینه‌بر باشد.
بارندگی در اینجا آنقدر کم است که مردم برای دیدن یک قطره باران باید ماه‌ها یا سال‌ها صبر کنند و طوفان‌های شن هم که دیگر جزئی از دکور روزمره شده‌اند. دقیقاً همین اقلیم خشن و غیرقابل تحمل بود که اولین ساکنان را مجبور کرد به فکر زندگی در شهر زیرزمینی کوبر پدی بیفتند و به جای ساختن برج‌های بلند، به دل زمین پناه ببرند تا زنده بمانند.
تاریخچه کشف عقیق و تولد شهر زیرزمینی
داستان شکل‌گیری این شهر از سال ۱۹۱۵ شروع شد، وقتی که یک پسربچه ۱۴ ساله که همراه پدرش دنبال طلا بود، به طور کاملاً اتفاقی یک تکه سنگ عقیق (Opal) بسیار با ارزش پیدا کرد و سرنوشت این منطقه برای همیشه عوض شد. بعد از جنگ جهانی اول، سربازانی که از جبهه‌های جنگ برگشته بودند و تخصص عجیبی در کندن خندق و سنگر داشتند، به این منطقه هجوم آوردند تا شانسشان را برای ثروتمند شدن امتحان کنند و عقیق استخراج کنند. این سربازها که به زندگی در سنگرهای تنگ و تاریک عادت داشتند، متوجه شدند که دمای هوا داخل تونل‌هایی که برای معدن می‌کندند بسیار خنک‌تر و قابل‌تحمل‌تر از چادرهای روی سطح زمین است.
همین ایده جرقه ساخت اولین خانه‌های زیرزمینی را زد و کم‌کم معدنچی‌ها به جای اینکه فقط کارشان زیر زمین باشد، محل خواب و زندگی‌شان را هم به آنجا منتقل کردند. در واقع این شهر نه توسط مهندسان شهرسازی، بلکه توسط جویندگان گنجی ساخته شد که فقط می‌خواستند از گرما فرار کنند و همین موضوع تاریخچه این مکان را منحصربه‌فرد کرده است.
معماری «داگ‌اوت»: مهندسی خانه‌های حفاری‌شده
وقتی وارد این خانه‌ها می‌شوید که محلی‌ها به آن “Dugout” می‌گویند، انگار وارد یک دنیای دیگر شده‌اید؛ دیوارهای سنگی با رگه‌های رنگی زیبا که با دستگاه‌های برش سنگ صاف و صیقلی شده‌اند و حس بودن در یک غار لوکس را به شما می‌دهند. نکته جالب در مورد معماری اینجا این است که برعکس خانه‌های معمولی که با آجر و سیمان ساخته می‌شوند، اینجا فضا با “خالی کردن” ایجاد می‌شود و ستون‌های طبیعی از جنس ماسه‌سنگ سقف را نگه می‌دارند. جنس خاک این منطقه طوری است که هم به اندازه کافی نرم است که کنده شود و هم آنقدر مقاوم است که روی سر ساکنانش خراب نشود، البته اگر اصول مهندسی در آن رعایت شده باشد.
زندگی در شهر زیرزمینی کوبر پدی به شما این امکان را می‌دهد که هر وقت دلتان خواست خانه‌تان را بزرگ کنید؛ کافی است دیوار اتاق نشیمن را بکنید تا یک اتاق خواب جدید یا انباری اضافه شود! جالب‌تر اینکه خیلی از مردم موقع کندن اتاق‌های جدید برای خانه‌شان، رگه‌های عقیق پیدا کرده‌اند و هزینه ساخت خانه که هیچ، پول خونشان را هم درآورده‌اند!
تهویه هوا و سیستم‌های نورپردازی طبیعی در عمق زمین
شاید بپرسید مردم آن پایین چطور نفس می‌کشند؟ سیستم تهویه اینجا شاهکار مهندسی ساده اما کاربردی است؛ لوله‌های باریکی از سقف اتاق‌ها تا سطح زمین کشیده شده‌اند که مثل دودکش عمل می‌کنند و باعث می‌شوند هوای تازه همیشه جریان داشته باشد و هوای دم‌کرده خارج شود. این اختلاف فشار هوا باعث می‌شود دمای خانه در تمام طول سال ثابت بماند و نیازی به کولر گازی نباشد. برای نورگیری هم معمولاً اتاق‌های اصلی مثل پذیرایی و آشپزخانه را در قسمت جلویی غار و نزدیک به ورودی می‌سازند تا نور خورشید به داخل بتابد، اما اتاق‌خواب‌ها که در عمق بیشتری هستند تاریک و ساکت باقی می‌مانند که برای خواب عمیق عالی است.
سبک زندگی و فرهنگ مردم در کوبر پدی
مردم کوبر پدی ترکیبی عجیب و رنگارنگ از ۴۵ ملیت مختلف هستند که همگی با یک هدف مشترک اینجا جمع شده‌اند: پیدا کردن عقیق و زندگی در آرامش مطلق زیر زمین. سبک زندگی اینجا خیلی متفاوت از شهرهای شلوغ است؛ اینجا سکوت مطلق حکم‌فرماست و خبری از صدای بوق ماشین یا همسایه‌های پر سر و صدا نیست، چون دیوارهای ضخیم خاکی بهترین عایق صوتی دنیا هستند. شاید فکر کنید زندگی در غار یعنی برگشتن به عصر حجر، اما سخت در اشتباهید؛ خانه‌های اینجا مجهز به مدرن‌ترین آشپزخانه‌ها، تلویزیون‌های بزرگ، سیستم‌های صوتی و اینترنت پرسرعت هستند و تنها چیزی که ندارند “پنجره” است.
جامعه محلی بسیار صمیمی و در عین حال کمی عجیب هستند؛ کسانی که انتخاب می‌کنند در چنین انزوایی زندگی کنند معمولاً روحیات خاصی دارند و عاشق آزادی و دوری از قید و بندهای شهری هستند. با وجود اینکه زندگی در شهر زیرزمینی کوبر پدی می‌تواند برای غریبه‌ها کلاستروفوبیک (تنگنا هراسی) باشد، اما برای ساکنانش حس امنیت و پناهگاه بودن را دارد که با هیچ پنت‌هاوسی عوضش نمی‌کنند.
کوبر پدی پایتخت عقیق جهان
بی‌دلیل نیست که به اینجا پایتخت عقیق جهان می‌گویند؛ حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد عقیق کل دنیا از همین شهر کوچک و عجیب استخراج می‌شود و اقتصاد کل منطقه روی همین سنگ‌های رنگین‌کمانی می‌چرخد. تقریبا هر کسی که اینجا زندگی می‌کند یا خودش معدنچی است، یا در کار خرید و فروش سنگ است، یا خدماتی به توریست‌هایی می‌دهد که برای دیدن معادن آمده‌اند. عقیق‌های کوبر پدی به خاطر کیفیت بالا و رنگ‌های خیره‌کننده‌شان در بازارهای جهانی قیمت‌های نجومی دارند و همین موضوع باعث شده هنوز هم آدم‌های زیادی با رویای یک‌شبه پولدار شدن به این بیابان بیایند.
البته اقتصاد شهر در سال‌های اخیر کمی تغییر کرده و گردشگری هم به یک منبع درآمد مهم تبدیل شده، اما هنوز هم وقتی در کافه‌های زیرزمینی شهر می‌نشینید، صحبت اصلی مردم درباره قیمت سنگ و رگه‌های جدیدی است که پیدا کرده‌اند. این وابستگی شدید به معدن باعث شده نوسانات قیمت جهانی مستقیماً روی سفره مردم و رونق شهر تاثیر بگذارد.
روش‌های سنتی و مدرن استخراج سنگ‌های قیمتی
در گذشته معدنچی‌ها فقط با کلنگ و بیل و یک شمع وارد تونل‌ها می‌شدند که کار بسیار خطرناک و طاقت‌فرسایی بود، اما امروز تکنولوژی همه‌چیز را تغییر داده است. الان از دستگاه‌های بزرگ حفاری تونل (Tunneling Machines) و کامیون‌های دمنده (Blowers) استفاده می‌شود که مثل جاروبرقی‌های غول‌پیکر خاک را از ته چاه به سطح زمین می‌کشند. با وجود این تجهیزات پیشرفته، هنوز هم عنصر شانس حرف اول را می‌زند؛ ممکن است با پیشرفته‌ترین دستگاه‌ها ماه‌ها بکنید و چیزی نیابید، اما یک نفر با قلم و چکش در حیاط خانه‌اش یک سنگ میلیون دلاری پیدا کند.
جاذبه‌های گردشگری حیرت‌انگیز در دل خاک کوبر پدی
کوبر پدی فقط یک شهر معدنی نیست، بلکه یک موزه زنده است که توریست‌ها را انگشت‌به‌دهان می‌کند. اگر شما هم از طرفداران گردشگری سیاه هستید و دنبال مقاصدی می‌گردید که با سفر به پاریس و دبی فرق دارد، اینجا بهشت شماست. یکی از عجیب‌ترین دیدنی‌های اینجا زمین گلفی است که هیچ چمنی ندارد و کاملاً خاکی است و بازیکنان یک تکه چمن مصنوعی کوچک با خودشان حمل می‌کنند تا زیر توپ بگذارند! علاوه بر موزه‌های عقیق که تاریخچه استخراج را نشان می‌دهند، گالری‌های هنری زیرزمینی هم وجود دارند که هنرمندان محلی آثارشان را در خنکای غارها به نمایش می‌گذارند.
توریست‌ها عاشق این هستند که ببینند زندگی در شهر زیرزمینی کوبر پدی چه حسی دارد، برای همین تورهای بازدید از خانه‌های شخصی مردم خیلی پرطرفدار است. تصور کنید وارد کتاب‌فروشی‌ای می‌شوید که قفسه‌هایش در دل سنگ تراشیده شده یا کافه‌ای که سقفش رگه‌های طبیعی زمین‌شناسی دارد؛ این‌ها تصاویری است که تا آخر عمر در ذهن مسافران حک می‌شود.
کلیسای ارتدوکس صربستان و هتل‌های زیرزمینی
شاهکار معماری کوبر پدی بدون شک کلیسای ارتدوکس صربستان است که تماماً در دل سنگ تراشیده شده و شیشه‌های رنگی و حکاکی‌های روی دیوارهای شنی‌اش فضایی روحانی و جادویی ایجاد کرده‌اند. وقتی وارد این کلیسا می‌شوید، سکوت و خنکی فضا ناخودآگاه شما را آرام می‌کند و عظمت کار دست انسان را به رخ می‌کشد. برای اقامت هم هتل‌های زیرزمینی (Dugout Hotels) گزینه‌ای است که نباید از دست داد؛ خوابیدن در اتاقی که هیچ صدایی از بیرون به آن نفوذ نمی‌کند و تاریکی مطلق دارد، یکی از عمیق‌ترین خواب‌های عمرتان را رقم می‌زند.
چالش‌های حیاتی: مدیریت منابع آب و انرژی در کویر
زندگی در بیابان شوخی‌بردار نیست و تأمین آب و برق در جایی که فرسنگ‌ها از تمدن فاصله دارد، بزرگترین چالش مهندسی برای بقای این شهر بوده است. آب کوبر پدی از یک منبع زیرزمینی عظیم به نام “آرتزین بزرگ” تأمین می‌شود که آبش شور است و باید با هزینه‌های گزاف و دستگاه‌های آب‌شیرین‌کن تصفیه شود تا قابل خوردن باشد. به همین خاطر آب در اینجا بسیار گران و باارزش است و مردم یاد گرفته‌اند قطره‌ای از آن را هدر ندهند و حتی پساب‌ها را بازیافت کنند. در مورد برق اما کوبر پدی یک الگوی جهانی است.
این شهر یکی از بزرگترین پروژه‌های انرژی ترکیبی (خورشیدی و بادی) را دارد که باعث شده در اکثر روزهای سال، ۱۰۰ درصد برق شهر از انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین شود. آفتاب سوزانی که دشمن مردم بود، حالا با پنل‌های خورشیدی تبدیل به دوست و منبع روشنایی خانه‌های تاریکشان شده است.
کوبر پدی در سینما: لوکیشن فیلم‌های آخرالزمانی
چه جایی بهتر از یک دشت سرخ و بی‌پایان با حفره‌های عجیب روی زمین برای فیلم‌برداری فیلم‌های فضایی و آخرالزمانی سراغ دارید؟ فضای این شهر شاید برای برخی جالب باشد، اما اتمسفر سنگین آن دست‌کمی از ترسناک‌ترین شهرهای جهان ندارد که داستان‌های مورمورکننده‌ای پشت سرشان است. کوبر پدی به خاطر ظاهر منحصربه‌فردش بارها میزبان گروه‌های فیلم‌برداری هالیوودی بوده که می‌خواستند سیارات دیگر یا دنیای بعد از جنگ هسته‌ای را به تصویر بکشند.
خاک سرخ و تپه‌های مخروطی شکل ناشی از حفاری‌ها (که به آن‌ها Mullock Heaps می‌گویند) لوکیشن آماده‌ای است که نیاز به هیچ جلوه ویژه‌ای ندارد. همین موضوع باعث شده صنعت توریسم سینمایی هم در اینجا رونق بگیرد و خیلی‌ها فقط می‌آیند تا ببینند مکس دیوانه (Mad Max) در کدام بیابان رانندگی می‌کرده است. جالب است بدانید که مردم محلی هم خیلی وقت‌ها به عنوان سیاهی‌لشکر در این فیلم‌ها بازی می‌کنند و درآمد خوبی از این راه دارند.
ردپای فیلم‌های مدمکس (Mad Max) و پیچ بلک
فیلم معروف “مکس دیوانه: در تاندردوم” (Mad Max Beyond Thunderdome) یکی از مشهورترین آثاری است که در این منطقه فیلم‌برداری شده و هنوز هم حال و هوای آن فیلم در شهر احساس می‌شود. همچنین فیلم علمی-تخیلی “پیچ بلک” (Pitch Black) که داستان سقوط در یک سیاره ناشناخته را روایت می‌کرد، دقیقاً از همین لوکیشن‌ها استفاده کرد و حتی سفینه فضایی فیلم هنوز هم به عنوان یک جاذبه توریستی در شهر باقی مانده است.
خطرات پنهان و هشدارهای ایمنی برای بازدیدکنندگان
هرچقدر که زندگی در شهر زیرزمینی کوبر پدی جذاب به نظر می‌رسد، اما قدم زدن در سطح این منطقه می‌تواند بازی با جانتان باشد اگر حواستان را جمع نکنید. کل این منطقه مثل پنیر سوئیسی سوراخ‌سوراخ است و هزاران چاه معدن رها شده و عمیق (بعضا تا ۳۰ متر) در بیابان وجود دارد که هیچ حفاظی ندارند. توریست‌های زیادی بوده‌اند که برای گرفتن یک عکس خوب عقب‌عقب رفته‌اند و ناگهان در یکی از این چاه‌ها سقوط کرده و به شدت آسیب دیده‌اند یا حتی جانشان را از دست داده‌اند.
تابلوهای هشداردهنده زرد رنگ با تصاویر آدمک‌هایی که در چاه می‌افتند همه جا دیده می‌شود و اصلاً نباید آن‌ها را شوخی بگیرید. همچنین پدیده‌ای به نام “Noodling” (جستجو در تپه‌های خاک باطله برای پیدا کردن تکه عقیق‌های جامانده) خیلی محبوب است اما باید مراقب عقرب‌ها و مارهای سمی که لای سنگ‌ها پنهان می‌شوند هم باشید.
آینده سکونت در کوبر پدی با توجه به گرمایش زمین
خیلی از دانشمندان و آینده‌پژوهان معتقدند که کوبر پدی فقط یک شهر عجیب نیست، بلکه آزمایشگاهی برای آینده بشریت است که با گرمایش جهانی دست‌وپنج نرم می‌کند. با بالا رفتن دمای کره زمین و غیرقابل سکونت شدن برخی مناطق استوایی و بیابانی، شاید مدل شهرسازی زیرزمینی تنها راه نجات انسان‌ها در آینده باشد. این شهر ثابت کرده که می‌توان بدون مصرف انرژی دیوانه‌وار برای خنک کردن خانه‌ها، با استفاده از دمای ثابت زمین یک زندگی پایدار و راحت داشت.
معماری همساز با اقلیم که در اینجا اجرا شده، درسی بزرگ برای معماران مدرن است که به جای مبارزه با طبیعت، باید با آن کنار آمد. اگر روزی مریخ هم قابل سکونت شود، احتمالاً اولین کلونی‌های انسانی باید دقیقاً با همین الگوی کوبر پدی ساخته شوند تا از تشعشعات و دمای خشن در امان بمانند.
دیدگاه کاربران
اولین دیدگاه را شما ثبت کنید.