آمریکا در خاورمیانه چند پایگاه دارد؟

آمریکا در خاورمیانه چند پایگاه دارد؟ افشای جزئیات ۵۰ پایگاه نظامی، جاسوسی و شناور در اطراف ایران

۱۷ بهمن ۱۴۰۴ 2.5K بازدید

وقتی صحبت از پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه می‌شود، اکثر مردم فقط نام چند کشور مثل عراق یا قطر را می‌شنوند. اما واقعیت میدانی بسیار پیچیده‌تر و ترسناک‌تر است. ایالات متحده تنها به پایگاه‌های ثابت بسنده نکرده؛ بلکه ترکیبی از «شهرهای نظامی»، «پایگاه‌های شناور روی آب»، «سایت‌های شنود سری» و «فرودگاه‌های پهپادی» را درست بیخ گوش ایران ایجاد کرده است.

طبق تحلیل‌های نظامی سال ۲۰۲۶، فرماندهی مرکزی آمریکا (CENTCOM) آرایشی تهاجمی-دفاعی به خود گرفته است. در این بخش از رازگشا، ما لایه‌های پنهان این حضور نظامی را کنار می‌زنیم و به سوال “آمریکا در کدام کشورها پایگاه نظامی دارد؟” پاسخی می‌دهیم که در هیچ خبرگزاری دیگری نخواهید یافت.

پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس؛ مراکز فرماندهی و تهاجم

پایگاه هوایی آمریکا در خاورمیانه و استقرار بمب‌افکن‌های استراتژیک و هواپیماهای ترابری در باند پرواز.

جنوب ایران، خط مقدم رویارویی است. اینجا جایی است که سنگین‌ترین تجهیزات نظامی جهان انبار شده‌اند.

۱. قطر: مغز متفکر و فرماندهی کل (Al Udeid & As Sayliyah)

قطر میزبان مهم‌ترین تأسیسات آمریکاست که بدون آن، ارتش آمریکا در منطقه فلج می‌شود.

  • پایگاه هوایی العدید (Al Udeid):
    • جزئیات فنی: دارای طولانی‌ترین باندهای پرواز منطقه (۱۲,۰۰۰ فوت) که توانایی پذیرش همزمان ده‌ها بمب‌افکن استراتژیک B-52H و هواپیماهای سوخت‌رسان KC-135 Stratotanker را دارد.
    • مرکز CAOC: “مرکز عملیات هوایی ترکیبی” در این پایگاه، شبیه اتاق‌های جنگ فیلم‌های هالیوودی است. تمام داده‌های راداری، ماهواره‌ای و پهپادی خاورمیانه روی مانیتورهای غول‌پیکر این مرکز پردازش می‌شود.
  • کمپ السیلیه (Camp As Sayliyah):
    • این پایگاه حکم “انبار روز مبادا” را دارد. تجهیزات زرهی و مهمات کافی برای تجهیز یک تیپ کامل زرهی در اینجا نگهداری می‌شود (APS-5) تا در صورت شروع جنگ، سربازان فقط با هواپیما بیایند و سوار تانک‌های آماده شوند.

۲. بحرین: فرمانروایی آب و ربات‌ها (NSA Bahrain)

بحرین تنها میزبان ملوانان نیست؛ اینجا مرکز جنگ‌های نوین دریایی است.

  • فعالیت‌های پایگاه دریایی (NSA): مقر ناوگان پنجم. وظیفه اصلی آن تضمین باز بودن تنگه هرمز است.
  • تاسک فورس ۵۹ (Task Force 59): نکته بسیار مهم برای مقاله: این یگان جدیدترین بخش ارتش آمریکاست که در بحرین مستقر است و از قایق‌های تندرو بدون سرنشین (USV) و پهپادهای زیرآبی مجهز به هوش مصنوعی برای جاسوسی در خلیج فارس استفاده می‌کند.
  • پایگاه هوایی شیخ عیسی: میزبان جنگنده‌های F-16 و هواپیماهای ضد زیردریایی P-8A Poseidon که مدام در حال رصد زیردریایی‌های کلاس “کیلو” ایران هستند.

۳. کویت: گلوگاه لجستیک و نیروی زمینی (The Hub)

کویت نقش “پشتیبانی آتش” و “ترانزیت” را بازی می‌کند.

  • کمپ عریفجان (Camp Arifjan): برخلاف پایگاه‌های هوایی، اینجا قلمرو نیروی زمینی است. هزاران خودروی ضد مین (MRAP)، تانک‌های آبرامز M1A2 و سامانه پاتریوت در اینجا مستقر هستند.
  • پایگاه هوایی علی السالم: تاکتیکی‌ترین پایگاه هوایی برای پروازهای کوتاه برد به عراق.
  • کمپ بوهرینگ (Camp Buehring): مرکز تمرینات صحرایی و شلیک واقعی تانک‌ها در بیابان، دقیقاً مشابه شرایط جغرافیایی جنوب ایران و عراق.

۴. امارات: پایگاه جاسوسی و جنگنده‌های نسل ۵ (Al Dhafra)

پایگاه الظفره در ابوظبی، خاص‌ترین پایگاه هوایی آمریکاست.

  • چرا خاص است؟ این تنها نقطه‌ای خارج از خاک آمریکاست که اسکادران‌های F-35 Lightning II (رادارگریز) و پهپادهای غول‌پیکر RQ-4 Global Hawk (که یکی از آن‌ها توسط ایران ساقط شد) در کنار هم مستقر هستند.
  • بندر جبل علی: عمیق‌ترین بندر مصنوعی جهان که تنها نقطه‌ای در خلیج فارس است که ناوهای هواپیمابر کلاس نیمیتز و فورد می‌توانند در آن پهلو بگیرند.

۵. عربستان سعودی: بازگشت آرام اما سنگین (PSAB & Eskan)

  • پایگاه هوایی شاهزاده سلطان (PSAB): در خرج (جنوب ریاض). تمرکز این پایگاه کاملاً “دفاعی” است و میزبان باتری‌های موشکی MIM-104 Patriot و THAAD برای رهگیری موشک‌های بالستیک است.
  • روستای اسکان (Eskan Village): یک پایگاه کمتر شناخته شده در ریاض که مقر “هیئت آموزش نظامی آمریکا” (USMTM) است و مستشاران آمریکایی در آنجا حضور دارند.

پایگاه‌های شناور آمریکا؛ تهدید متحرک (Afloat Bases)

پایگاه دریایی شناور و متحرک آمریکا، ناو یواس‌اس لوئیس بی. و ولیس پولر مستقر در خلیج فارس.

یکی از استراتژیک‌ترین و در عین حال کمتر شناخته‌شده‌ترین وجوه حضور نظامی آمریکا در منطقه، پایگاه‌های شناور و متحرک آن است. این «جزایر نظامی» متحرک، انعطاف‌پذیری بی‌سابقه‌ای را برای ارتش آمریکا فراهم می‌کنند و می‌توانند در کمتر از چند روز، از خلیج فارس به دریای سرخ یا اقیانوس هند جابجا شوند و دایره عملیاتی خود را تغییر دهند.

این پایگاه‌های شناور به طور خاص برای عملیات در محیط‌های دریایی حساس مانند خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان طراحی شده‌اند، جایی که دسترسی به پایگاه‌های زمینی ممکن است با محدودیت‌های سیاسی یا جغرافیایی روبرو شود.

۱. کشتی یواس‌اس لوئیس بی. پولر (USS Lewis B. Puller – ESB-3): ستاره بی‌چون‌وچرای عملیات‌های ویژه

این کشتی، یک نمونه بی‌نظیر از مفهوم “پایگاه پیشرو عملیات اعزامی” (Expeditionary Sea Base – ESB) است و به هیچ عنوان یک کشتی جنگی معمولی نیست.

  • مکان استقرار: معمولاً در بخش‌های استراتژیک خلیج فارس و دریای عمان شناور است و به طور مداوم موقعیت خود را تغییر می‌دهد.
  • کاربرد عملیاتی بی‌نظیر:
    • عرشه پرواز عظیم: پولر دارای یک عرشه پرواز گسترده است که می‌تواند همزمان چندین هلیکوپتر سنگین CH-53E Super Stallion یا هلیکوپترهای تهاجمی AH-64 Apache را در خود جای دهد. این قابلیت، آن را به یک پلتفرم ایده‌آل برای عملیات‌های نیروی ویژه (SEALs) یا گروه‌های عملیات ویژه (SOF) تبدیل می‌کند. نیروهای ویژه می‌توانند به سرعت از این کشتی برخاسته و به مناطق ساحلی یا جزایر کوچک خلیج فارس نفوذ کنند.
    • پشتیبانی از قایق‌های تندرو: این کشتی قادر است قایق‌های تندرو و حمله دریایی را از طریق یک “دریچه قابل غرق شدن” در پاشنه خود (که به آن “Well Deck” می‌گویند) به آب بیندازد و مجدداً بازیابی کند. این امکان برای عملیات‌های نفوذ مخفیانه، گشت‌زنی‌های دریایی و همچنین عملیات ضد مین حیاتی است.
    • پشتیبانی از پهپادهای دریایی: در سال‌های اخیر، پولر به پلتفرمی برای استقرار و آزمایش قایق‌های بدون سرنشین (USV) و پهپادهای زیرآبی تبدیل شده است که برای جمع‌آوری اطلاعات، نظارت و حتی عملیات شناسایی مین‌ها در آب‌های کم‌عمق مورد استفاده قرار می‌گیرند.
    • انبار شناور: پولر همچنین قابلیت حمل مقادیر زیادی سوخت، مهمات و تجهیزات را دارد که آن را به یک ایستگاه پشتیبانی لجستیکی متحرک برای سایر کشتی‌های جنگی کوچک‌تر یا واحدهای عملیات ویژه تبدیل می‌کند.

۲. ناوهای هواپیمابر و گروه تهاجم ناو (Carrier Strike Group – CSG): ارعاب سیار

هرچند این‌ها پایگاه به معنای ثابت نیستند، اما عملاً بزرگترین پایگاه‌های متحرک آمریکا محسوب می‌شوند.

  • مکان استقرار: به طور متناوب در دریای عرب، خلیج عمان و گاهی (در صورت لزوم) در خلیج فارس.
  • قدرت تهاجمی: هر گروه تهاجم ناو شامل یک ناو هواپیمابر اتمی (مانند USS Dwight D. Eisenhower یا USS Theodore Roosevelt)، ده‌ها جنگنده F/A-18 Super Hornet، حداقل دو فروند ناوشکن کلاس آرلی برک (مجهز به موشک‌های تاماهاک و سیستم دفاع موشکی ایجیس) و یک یا چند زیردریایی هسته‌ای است.
  • نقش استراتژیک: این گروه‌ها به عنوان “نیروی واکنش سریع” عمل می‌کنند و قادرند حملات هوایی گسترده، عملیات نظارتی و مهار دریایی را در هر نقطه از منطقه انجام دهند. حضور آن‌ها به تنهایی یک پیام قوی بازدارندگی محسوب می‌شود.

۳. کشتی‌های مین‌روب و شناورهای ساحلی (MCMVs & LCS): تضمین گذرگاه‌های دریایی

  • مکان استقرار: عمدتاً در خلیج فارس، به خصوص در نزدیکی تنگه هرمز و آبراه‌های استراتژیک.
  • نقش حیاتی: با توجه به تهدید مین‌گذاری احتمالی در تنگه هرمز، آمریکا چندین فروند کشتی مین‌روب (مانند کلاس Avenger) را به طور دائم در بحرین مستقر کرده است. این کشتی‌ها مسئول پاکسازی مسیرهای دریایی و تضمین عبور و مرور ایمن نفتکش‌ها هستند.
  • شناورهای رزمی ساحلی (LCS): این شناورها با سرعت بالا و قابلیت تغییر پیکربندی مأموریتی، برای عملیات در آب‌های کم‌عمق خلیج فارس، از جمله مقابله با قایق‌های تندرو و عملیات ضد زیردریایی، بسیار مناسب هستند.

چرا پایگاه‌های شناور اهمیت ویژه‌ای دارند؟

  • انعطاف‌پذیری: آن‌ها نیازی به خاک یک کشور میزبان ندارند و می‌توانند به سرعت به مناطق بحرانی منتقل شوند.
  • کاهش آسیب‌پذیری: برخلاف پایگاه‌های زمینی که هدف‌های ثابتی هستند، پایگاه‌های شناور اهداف متحرکی محسوب می‌شوند و رهگیری آن‌ها دشوارتر است.
  • قدرت‌نمایی: حضور مداوم این ناوگان‌ها در آب‌های بین‌المللی، پیامی قوی از حضور دائمی و قدرت آمریکا در منطقه است.

این «جزایر نظامی» متحرک، ابزاری قدرتمند در دست سنتکام هستند که قابلیت‌های شناسایی، تهاجمی و پشتیبانی را در هر نقطه از پهنه آبی خلیج فارس و دریای عمان فراهم می‌آورند و حلقه محاصره را در بعد دریایی تکمیل می‌کنند.

دیوار غربی ایران؛ عراق، سوریه و اردن (منطقه درگیری)

کاروان زرهی نیروی زمینی آمریکا شامل تانک‌های آبرامز در حال حرکت در بیابان‌های خاورمیانه.

۱. عراق: حضور در سایه تهدید

  • پایگاه عین‌الاسد: بزرگترین پایگاه در غرب عراق. دارای پناهگاه‌های بتنی تقویت شده برای جنگنده‌ها و پهپادها.
  • پایگاه حریر (اربیل): نزدیک‌ترین فاصله زمینی به ایران. گفته می‌شود این پایگاه مرکز اصلی شنود مکالمات بی‌سیم و تلفنی غرب ایران است.
  • مرکز دیپلماتیک بغداد (Union III): واقع در منطقه سبز. مرکز فرماندهی ائتلاف بین‌المللی که مغز متفکر عملیات‌های مستشاری در عراق است.

۲. سوریه: اشغال غیرقانونی و نفت

  • پایگاه التنف (Al-Tanf): استراتژیک‌ترین نقطه برای قطع مسیر زمینی “محور مقاومت”. آمریکا دایره‌ای به شعاع ۵۵ کیلومتر دور این پایگاه را منطقه ممنوعه اعلام کرده است.
  • رمیلان (Rmelan Airbase): در شمال شرق سوریه (حسکه). یک فرودگاه کشاورزی سابق که توسط آمریکا آسفالت و تعریض شد تا بالگردهای تهاجمی و هواپیماهای باری C-130 برای غارت نفت و پشتیبانی نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) از آن استفاده کنند.
  • Green Village & Conoco: پایگاه‌هایی که دقیقاً روی تأسیسات گازی و نفتی ساخته شده‌اند.

۳. اردن: پشتیبانی خاموش

  • پایگاه موفق السلطی (Muwaffaq Salti): در ازرق. اصلی‌ترین آشیانه پهپادهای MQ-9 Reaper در منطقه. بسیاری از عملیات‌های ترور دقیق در عراق و سوریه از اینجا هدایت می‌شود.
  • برج ۲۲ (Tower 22): پایگاه لجستیکی کوچک در نقطه مرزی که وظیفه تامین تدارکات التنف را دارد.

پایگاه‌های سایه ایالات متحده؛ نقاط کور و مقرهای سری که در نقشه نمی‌بینید

سایت راداری پیشرفته دفاع موشکی آمریکا (مشابه سایت ۵۱۲ یا کورجیک) در ارتفاعات منطقه.

بسیاری از تحلیلگران تنها به پایگاه‌های رسمی مثل «العدید» یا «عین‌الاسد» نگاه می‌کنند، اما خطرناک‌ترین و استراتژیک‌ترین بخش حضور نظامی آمریکا در نقاطی است که یا رسماً وجود ندارند، یا با نام‌های پوششی فعالیت می‌کنند. این پایگاه‌ها «چشم و گوش» سنتکام در اطراف ایران هستند.

۱. اسرائیل: سایت ۵۱۲ (Site 512)؛ راداری که هرگز نمی‌خوابد

برخلاف تصور عمومی که آمریکا در اسرائیل پایگاه نظامی دائمی ندارد، سایت ۵۱۲ یک پادگان کاملاً آمریکایی در خاک اسرائیل است که بر فراز کوه «هار کرن» در صحرای نقب قرار دارد.

  • تجهیزات فوق‌پیشرفته: این سایت میزبان رادار AN/TPY-2 (باند ایکس) است. این رادار آنقدر قدرتمند است که می‌تواند یک شیء به اندازه توپ گلف را از فاصله بیش از ۱۰۰۰ کیلومتری تشخیص دهد.
  • هدف اختصاصی علیه ایران: وظیفه اصلی این سایت، شناسایی «فاز شلیک» موشک‌های بالستیک ایران است. در حالی که رادارهای معمولی موشک را در میانه راه می‌بینند، سایت ۵۱۲ موشک را به محض خروج از سیلو شناسایی کرده و داده‌ها را در لحظه به سامانه‌های دفاعی (پیکان و فلاخن داوود) و ناوهای آمریکایی در مدیترانه مخابره می‌کند. این یعنی آمریکا و اسرائیل ۷ تا ۱۰ دقیقه فرصت بیشتر برای پاسخ پیدا می‌کنند.

۲. جیبوتی: کمپ لمونیه (Camp Lemonnier)؛ دروازه‌بان دوزخ

درست در نقطه مقابل خلیج فارس، در شاخ آفریقا، پایگاهی وجود دارد که سرنوشت امنیت دریایی ایران به آن گره خورده است.

  • مرکز جنگ پهپادی: کمپ لمونیه تنها پایگاه دائمی و رسمی آمریکا در آفریقاست که بیش از ۴۰۰۰ نیرو دارد. این پایگاه مقر اصلی پهپادهای ضربتی (Strike Drones) است که عملیات‌های یمن و دریای سرخ را پوشش می‌دهند.
  • اشراف بر باب‌المندب: هر کشتی یا نفتکشی که بخواهد از بندرعباس به سمت اروپا برود، باید از زیر نگاه دوربین‌های پهپادهایی بگذرد که از جیبوتی برمی‌خیزند. این پایگاه در واقع «تنگه دوم» (باب‌المندب) را در محاصره آمریکا نگه داشته است.

۳. اردن: فرودگاه اچ-۴ (H-4) و پایگاه‌های شبح

اردن به دلیل ثبات سیاسی، به انبار پنهان تجهیزات آمریکا تبدیل شده است.

  • انتقال از قطر به اردن: گزارش‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر، آمریکا بخش بزرگی از انبارهای مهمات و تجهیزات حساس خود را از قطر به پایگاه‌های اردنی منتقل کرده است تا از تیررس مستقیم موشک‌های میان‌برد ایران خارج شود.
  • پایگاه موفق السلطی: این فرودگاه که با بودجه صدها میلیون دلاری آمریکا نوسازی شده، اکنون به قدری مجهز است که به عنوان «العدید دوم» شناخته می‌شود. این پایگاه در سکوت خبری، مرکز اصلی لجستیک برای عملیات‌های مخفی در عمق خاک سوریه و عراق است.

۴. جزیره سقطری و جزیره ماسیرا؛ گوش‌های اقیانوسی

در اقیانوس هند و نزدیکی دریای مکران، دو نقطه حیاتی وجود دارد که ایران را از سمت دریا رصد می‌کنند:

  • جزیره سقطری (یمن): گزارش‌ها حاکی از آن است که آمریکا با همکاری امارات، در حال نصب حسگرهای زیردریایی و آنتن‌های شنود در این جزیره است تا تحرکات زیردریایی‌های کلاس فاتح و غدیر ایران را به محض خروج از دریای عمان رصد کنند.
  • جزیره ماسیرا (عمان): این جزیره یک پایگاه هوایی تحت کنترل عمان دارد که آمریکا طبق توافق‌نامه‌های سری، انبار تجهیزات سوخت‌رسانی و باندهای آن را برای عملیات‌های اضطراری بمب‌افکن‌های خود آماده نگه داشته است.

۵. استراتژی «برگ نیلوفر آبی» (Lily Pads)؛ پنهان در دشت‌ها

آمریکا به جای ساخت پایگاه‌های بزرگ که هدف‌های آسانی هستند، به سمت پایگاه‌های کوچک و چابک رفته است.

  • تعریف: این‌ها مقرهایی هستند که شاید در نقشه‌های گوگل فقط یک سوله یا فرودگاه خاکی به نظر برسند، اما زیرساخت‌های فیبر نوری و انبارهای سوخت زیرزمینی دارند.
  • کجا هستند؟ ده‌ها مورد از این “برگ‌های نیلوفر” در شمال شرق سوریه (نزدیک میادین نفتی)، غرب عراق (نزدیک مرز اردن) و حتی مناطقی از آفریقا پراکنده شده‌اند. این استراتژی به آمریکا اجازه می‌دهد بدون جلب توجه، در عرض چند ساعت صدها نیرو را در یک نقطه جدید مستقر کند.

چرا این نقاط سری از پایگاه‌های بزرگ خطرناک‌ترند؟

پایگاه‌های بزرگ مثل العدید بیشتر جنبه «نمایشی و بازدارندگی» دارند، اما این نقاط سری که در این فصل بررسی کردیم، جنبه «عملیاتی و تهاجمی» دارند. این‌ها همان نقاطی هستند که در صورت بروز هرگونه درگیری، اولین شلیک‌ها یا اولین عملیات‌های جمینگ (جنگ الکترونیک) از آنجا آغاز خواهد شد. شناخت این «سایه‌های نظامی» برای درک واقعی توازن قوا در منطقه ضروری است.

جدول جمع‌بندی: انواع حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه

نوع پایگاهنمونه‌هاهدف اصلی
فرماندهی مرکزیالعدید (قطر)، NSA (بحرین)هدایت جنگ و کنترل منطقه
عملیاتی/رزمیعین‌الاسد (عراق)، موفق السلطی (اردن)اجرای حملات هوایی و زمینی
لجستیک/انبارعریفجان (کویت)، السیلیه (قطر)تأمین مهمات و تانک
اطلاعاتی/راداریسایت ۵۱۲ (اسرائیل)، کورجیک (ترکیه)شنود و هشدار موشکی
شناور/متحرکناو USS Lewis B. Pullerعملیات ویژه و مین‌روبی

پاسخ به سوالات خاص شما

پایگاه نظامی آمریکا در روسیه و پاکستان؟+

بگذارید یک شایعه را رد کنیم. پایگاه نظامی آمریکا در روسیه وجود خارجی ندارد؛ این دو کشور رقبای استراتژیک هستند. در مورد پایگاه آمریکا در پاکستان؛ پس از خروج از افغانستان، آمریکا پایگاه‌های عملیاتی خود (مانند شمسی و شهباز) را تخلیه کرد. اگرچه همکاری‌های اطلاعاتی و استفاده از حریم هوایی پاکستان همچنان موضوع بحث است، اما پایگاه دائمی فعال (مثل قطر یا کویت) در پاکستان وجود ندارد.

بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در جهان کجاست؟+

در حالی که «العدید» بزرگترین در خاورمیانه است، بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در جهان از نظر جمعیت و وسعت، «فورت براگ» (Fort Bragg – اکنون Fort Liberty) در کارولینای شمالی است. اما در خارج از خاک آمریکا، پایگاه‌های آلمان (Ramstein) و ژاپن (Okinawa) رتبه‌های اول را دارند.

علت پایگاه‌های نظامی آمریکا در اطراف ایران چیست؟+

چرا واشنگتن میلیارها دلار صرف نگهداری این شهرک‌های نظامی می‌کند؟

محاصره ژئوپلیتیک (Containment): آرایش پایگاه‌ها (ترکیه در شمال، عراق در غرب، خلیج فارس در جنوب، افغانستان در شرق سابق) نشان‌دهنده استراتژی محاصره ایران است.
امنیت اسرائیل: پایگاه‌های راداری در ترکیه و اسرائیل (سایت ۵۱۲ در صحرای نقب) وظیفه دارند به محض شلیک موشک از ایران، هشدار زودهنگام ارسال کنند.
تسلط بر گلوگاه انرژی: ۴۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز می‌گذرد. هرکس بر این تنگه مسلط باشد، بر اقتصاد جهان مسلط است.

سخن پایانی

با بررسی این لیست، مشخص می‌شود که استراتژی آمریکا “بازدارندگی از طریق محاصره” است. از پایگاه‌های سری راداری در اسرائیل تا کشتی‌های غول‌پیکر در خلیج فارس و پایگاه‌های نفتی در سوریه، تمام راه‌های تنفسی نظامی منطقه زیر نظر سنتکام است. شناخت دقیق این نقاط، نه تنها برای تحلیلگران نظامی، بلکه برای درک اخبار روزمره خاورمیانه حیاتی است.

برای دریافت جدیدترین اخبار در مورد تحرکات نظامی و تحلیل‌های ژئوپلیتیک، بخش اخبار سایت رازگشا را دنبال کنید.

راز بعدی را کشف کن

دیدگاه کاربران

لغو پاسخ

اولین دیدگاه را شما ثبت کنید.